ve dep cua chan my

Vẻ đẹp của chân mỹ

Đừng ảo giác

Thế gian không có cái gì khổ cả, khổ chỉ là những ảo giác của con người. Những ảo giác của con người cá nhân và con người cộng đồng đã tạo nên những khổ ải cho chính họ và thế giới của họ.

Vì vậy, thế giới vật chất chỉ là những dụng cụ giúp con người sống mà không phải thay thế cho con người để sống. Nếu ai cho rằng, vật chất là cứu cánh của hạnh phúc, người ấy sẽ bị rơi vào cạm bẫy của ảo giác. Chính những ảo giác của họ đã làm cho họ khổ đau.

Bấy giờ, hạnh phúc của ta chính là tình thương. Tình thương càng lớn, thì hạnh phúc càng nhiều. Tình thương càng đằm thắm và thẳm sâu, thì hạnh phúc của ta càng trở nên cao thượng.

Từ chối đời sống vật chất là một người điên, nhưng bám víu vào đời sống vật chất là một kẻ khốn nạn. Điên, vì chính đời sống của nó đã bị đảo lộn. Khốn nạn, vì nó muốn thảnh thơi mà thân và tâm của nó luôn luôn mang vào những khối đen, nặng, lầm lì và vô tri, không biết nói, không biết cười, không biết cảm thông và sẻ chia. Ta không có bất cứ một cái “Ta” nào riêng biệt, độc tôn và tự hữu. Cái ta độc tôn và tự hữu chỉ là những ảo giác.

Thế thì sao? Từ chối ư? – Không!

Bám víu ư? – Không!

Không từ chối mà cũng không bám víu, mà hãy trân trọng và sử dụng nó như là những phương tiện của cuộc sống mà không phải là cứu cánh.

Vậy, cứu cánh của cuộc sống là gì?

cuu canh cua cuoc song

Là sự biết được rằng, những gì ta đang có và đang trân quý hôm nay. Chính những cái ấy, tự nó đã và đang biến mất trong từng khoảnh khắc hiện hữu của chính nó. Nó biến mất không phải để trở thành hư vô, mà để tiếp tục tái lập trong những điều kiện nhân quả của nó. Và nhân quả của nó còn đó, nhưng không phải bất biến. Nó chuyển biến ngay nơi cái bất biến của chính nó.

Không ảo giác sao được? Khi mà bàn tay ta chưa bao giờ là bàn tay hiện hữu một mình, mà nó cùng hiện hữu với những cái khác. Nó hiện hữu với xương, với thịt, với hệ thần kinh, với máu tim, với cha mẹ, với nhân duyên nghiệp quả của chính nó và với cuộc đời.

Muốn chấm dứt mọi tranh chấp và khổ đau của con người cá nhân và cộng đồng, chỉ cần thực tập ba chữ “đừng ảo giác” mà thôi.

Nếu giác ngộ được như thế, tầm nhìn và sự hiểu biết của ta đối với bản thân mình, đối với cuộc sống của mình càng ngày càng rộng lớn và sâu sắc. Tình thương chân thực của ta đối với mọi người và mọi loài, cũng từ nơi sự giác ngộ ấy mà sinh khởi và lớn rộng.

Vì sao? Vì chính ảo giác về một cái ta tự hữu ấy, đã tạo ra những tham vọng, thất vọng và thù hận cho ta. Đời sống bận rộn, tham lam, thất vọng, hận thù và khổ đau của ta đã được tạo ra từ những ảo giác ấy. Và từ đó, ảo giác đã đẩy ta vào cuộc chạy đua với bận rộn, để kiếm tìm hạnh phúc trong bóng đêm, mà ảo giác vừa là huấn luyện viên, vừa là cổ động viên, đẩy ta đi dài trong bóng đêm tăm tối!

Trong cái mịt mù của màn đêm vô minh, chúng ta không thể nhìn ra bất cứ điều gì. Và rồi ngọn đèn được bật lên bởi Minh Sư trong đêm tối là phương tiện để quán niệm về cái ánh sáng giác ngộ đã và đang chiếu sáng trong mỗi người chúng ta từ thuở khởi thủy. Và ánh sáng đó thường bị những bức tường do tự ngã che khuất trong bóng tối. Giờ đây chúng ta đang được diện kiến nguồn sáng trí tuệ, mà chúng ta tiếp nhận từ Minh Sư. Nguồn sáng của trí tuệ xua đuổi bóng đêm trong tâm thức chúng ta, hướng dẫn chúng ta và tất cả chúng sinh tìm thấy con đường đi đến giác ngộ, con đường tìm về với bản thể nguyên sơ, về ý nghĩa sự tồn tại của chúng ta.

Khi người ta lạc mình trong bóng tối, sợ hãi ánh sáng

Khi có quá nhiều thứ tưởng chừng như là cứu cánh, người ta lại mù quáng nghe theo mà khiến mình lạc trong sự im lặng tưởng chừng rất yên bình, không có đấu đá, không có chiến tranh. Chỉ cần im lặng và im lặng như cái tĩnh mịch của màn đêm. Nhưng trong màn đêm đâu thể thấy được điều gì đang đến, tĩnh lặng không phải là quy tắc vận hành của vũ trụ. Những vụ nổ, động đất, núi lửa, mưa bão….đều là tiền đề cho sự sống, điều này quá rõ ràng. Và hãy nhớ, trước khi có sóng thần, biển thường rất lặng.

dai-dao-thai

Và rồi trong màn đêm tĩnh mịch đấy, bỗng một tia sáng lóe lên, nhưng được mấy ai vui mừng. Họ sợ sệt cái ánh sáng đó, thứ người ta đã quên từ rất lâu, cũng lại là thứ người ta đi tìm. Nhưng bóng tối đã làm lu mờ đi lý trí, người ta từ chối.

Dưới đây là đoạn trích khá xúc động trong cuốn Tạng Thư Sinh Tử của Sogyal Rinpoche:

“Bạn có bao giờ thực sự hiểu, thân chứng sự thật vô thường hay chưa? Bạn đã thâm nhập nó trong từng ý tưởng, hơi thở và động tác, đến nỗi cuộc đời bạn nhờ vậy mà được đổi mới hay chưa? Hãy tự hỏi bạn hai câu này: Tôi có nhớ vào mọi lúc, rằng tôi đang chết hay không, và mọi người mọi vật khác cũng đang chết, bởi thế đối xử với mọi chúng sinh với lòng bi mẫn trong mọi lúc? Sự hiểu biết về chết và vô thường nơi tôi có thực đã trở nên bén nhạy, cấp thiết đến độ tôi đang dành mọi giây phút còn lại của đời tôi để theo đuổi sự nghiệp giác ngộ? Nếu bạn có thể trả lời “Có” cho cả hai câu hỏi ấy, thì bạn mới thực sự đã hiểu ý vô thường”.

Trong suốt hàng chục năm trời, Sogyal Rinpoche vẫn được tôn sùng gần như là một vị thánh, nhất là vì ông đã được xác nhận là hóa thân của một bậc Đạo sư vĩ đại, Tertön Sogyal Lerab Lingpa (1856-1926), cũng chính là thầy dạy của Đức Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 13. Nhưng đến tháng 7/2017, trong một bức thư ngỏ, các cựu đệ tử của vị đạo sư này đã tố cáo ông có nhiều hành động “lạm dụng về tâm lý và tình dục” cũng như có một lối sống “xa hoa”. Một ví dụ điển hình cho thứ tưởng chừng như là cứu cánh. Liệu một người không đức độ sẽ có đủ uy tín để vũ trụ giao trách nhiệm vĩ đại là cứu vớt và giác ngộ cho các anh em lầm đường lạc lối của mình chăng?!

Câu chuyện có thực này lại làm chúng ta nhớ đến câu chuyện hư cấu của thiền sư Nhất Hạnh mang tên Cửa Tùng Đôi Cánh Gài. Nội dung kể về một chàng dũng sĩ, trước khi xuống núi trừ gian diệt ác, được sư phụ tặng cho chiếc gương chiếu yêu, dặn dò đại ý rằng: “Con nhớ soi gương hằng ngày”. Nhưng năm tháng trôi đi, chàng dũng sĩ mải mê chinh chiến đã quên mất lời tâm huyết của sư phụ. Đến khi quay trở về chốn cũ, chàng không sao mở được cánh cồng chùa. Khi sư đệ ngây thơ của chàng nói rằng cổng chùa tự động đóng lại khi ma quỷ muốn bước vào, thì chàng mới giật mình và đem chiếc gương chiếu yêu ra soi mặt, thì ôi thôi, trong gương là hình hài… của quỷ dữ.

Hẳn nhiều người sẽ nghĩ: Thật không thể hiểu nổi! Tại sao lại có thể xảy ra những câu chuyện như thế? Vậy thì Sogyal Rinpoche thực sự là người như thế nào? Làm sao một người viết ra đoạn văn đầy từ bi và trí tuệ như được trích dẫn trên kia lại có thể hành xử như vậy? Còn chàng dũng sĩ diệt gian trừ ác thì có gì sai chứ? Tại sao chàng dũng sĩ ấy lại trở thành quỹ dữ?

Thực ra, dù vị Rinpoche này có là tái sinh của ai đi nữa, thì qua những hành động bị tố cáo kể trên, ông ấy cho thấy mình cũng chỉ như những người bình thường khác, cũng còn có đầy những khổ đau, tổn thương chưa được chuyển hóa. Và đó thực ra là điều rất bình thường! Bởi một khi đã chọn đi về hướng “ánh sáng”, thì rất dễ có những khuynh hướng chối bỏ “bóng tối” là những khổ đau, tổn thương trong mình. Khi bạn càng chối bỏ bóng tối quyết liệt bao nhiêu, thì dường như nó lại càng bám đuổi, bủa vây bạn bấy nhiêu. Như vậy thì phải làm sao?

Chấp nhận bản thân mình là

Chỉ có một lối thoát duy nhất là ngừng trốn chạy và đối diện với bóng tối. Đó là lý do vì sao nhà tâm lý Carl Jung nói rằng: “Người ta giác ngộ được không phải nhờ tưởng tượng ra những đấng quang minh mà nhờ ý thức được bóng tối trong mình”. Chính cái phần “bóng tối” ấy là thứ đã chi phối vị Rinpoche kia, khiến ông ấy hành xử hoàn toàn khác với những gì mình đại diện và rao giảng. Cũng chính vì cái phần “bóng tối” ấy đã khiến chàng dũng sĩ đánh mất chân tâm của mình, để rồi trở thành thành quỹ dữ lúc nào không hay.

Câu nói của Carl Jung không khỏi khiến chúng ta liên tưởng đến hạnh nguyện của Ngài Bồ Tát Địa Tạng: “Chừng nào còn chúng sinh trong địa ngục, chừng đó tôi nguyện còn ở lại cứu độ cho đến người cuối cùng.”

Câu nói này có lẽ cần phải hiểu theo lối ẩn dụ. Nghĩa là “địa ngục” ở đây chính là biểu tượng của bóng tối, chính là cõi lòng chất chứa những đau khổ, tổn thương chưa chuyển hóa được của mình. Và chừng nào tâm hồn mình còn chưa hàn gắn được, thì chừng đó mình chưa thể giác ngộ. Vì thế, ai muốn bước vào hành trình trưởng thành đích thực thì cũng nên lập cho mình một hạnh nguyện như Bồ Tát Địa Tạng.

Thay vì sử dụng ẩn dụ ánh sáng – bóng tối như Carl Jung, tiến sĩ Ấn Độ học Georg Feuerstein có một nhận xét vô cùng thú vị, đại ý rằng: Đa số các truyền thống tâm linh phương Đông nhấn mạnh vào việc phát triển con người theo chiều dọc, tức giải thoát khỏi sự rằng buộc của thân – tâm phàm tục (the vertical ideal of liberation) và ít chú ý đến việc phát triển con người theo chiều ngang, tức chuyển hóa cái phần bóng tối trong mình. Họ coi những mối khắc khoải của tâm thức phàm tục là thứ không đáng để quan tâm tới, còn cấu trúc của nó là cái gì đó cần phải thoát ra càng sớm càng tốt. Dĩ nhiên, trong sự giác ngộ theo chiều dọc ở một mức độ nào đó đã hàm ý sự chuyển hóa con người cá nhân theo chiều ngang.

Nhưng điều đó không thể nào thay thế được nỗ lực chuyển hóa trực tiếp cái phần bóng tối trong mình, một quá trình vốn cực kỳ gian nan và với đa số là sẽ không bao giờ có hồi kết.

Vậy nên cứ đi về phía ánh sáng, nhưng đừng chối bỏ bóng tối

Ánh sáng giác ngộ được hiểu như là một sự dập tắt vô minh, vọng tưởng điên đảo trong tâm trí của con người. Là sự biết rõ sự thật về nguyên nhân và kết quả, nhận thức và hành động, con người và môi trường xung quanh. Là sự hiểu biết chân chính, thấy rõ bản chất của vạn vật. Ánh sáng được Minh Sư bật lên trong căn phòng tăm tối là đoạn tận khổ đau, dứt trừ những tập khí phiền não bao trùm đời sống của con người trong nhiều kiếp sống, là sự thoát ly những con đường dẫn chúng sanh lên xuống trong sáu nẻo luân hồi trong vô minh bừng cháy.

Minh Sư là người hiểu rõ thực tướng của vạn pháp là khổ – không và vô ngã, thấy được bản chất của cuộc đời nằm trong vòng dây chuyền nhân duyên, trong quy luật có mặt, tồn tại, sai biệt, hủy diệt và thấy được con đường dẫn đến hạnh phúc, an lạc ngay tại cuộc đời.

Ánh sáng giác ngộ chiếu soi vào thực trạng hai mặt của đời sống con người hiện tại, những vấn đề tiêu cực của thế giới hiện nay như: Bệnh tật, đói khát, hận thù, chiến tranh, bùng nổ dân số, bạo lực, khủng bố, lối sống thác loạn, tuổi trẻ mất hướng đi, lao vào vòng xoáy tội phạm… mà chúng ta đang đối diện đó chính là kết quả của niềm khao khát vô hạn. Ở đó con người luôn phải đấu tranh với sự thôi thúc của dục vọng và tham ái. Sự vật lộn của con người giữa cái xấu và cái đẹp, giữa hạnh phúc và đau khổ, giữa lý tưởng và thực tế để tồn tại trong thế giới tinh thần và vật chất là một tất yếu hai mặt trong cuộc đời. Và điều này tạo ra một mớ tệ hại. Thế giới loài người đang đòi hỏi sự đóng góp của tất cả trách nhiệm cá nhân bằng hành động thực tiễn chứ không phải trên lý luận bàn tròn, hay trên suy nghĩ viển vông để tìm nhiều phương cách cứu chữa khiếm khuyết này.

Ở khía cạnh khác trong đời sống hiện nay, các tiến bộ kỹ thuật khoa học, sự bùng nổ thông tin, kinh tế vật chất phát triển, đã mang đến cho con người có đời sống sung mãn hơn. Con người trong thế giới hôm nay có thể gần gũi với nhau nhanh chóng, tất cả những điều này đã đóng góp vào đời sống thêm nhiều tiện ích. Bên cạnh nhiều tiện nghi thuộc về vật chất này, cuộc sống đang đòi hỏi con người cần phải vận dụng toàn bộ ý thức và khả năng đang có, để có đủ tư thế sẵn sàng tiếp nhận những thuận hay nghịch mà hai mặt của xã hội mang đến. Khát vọng tất yếu của con người là cần phải đấu tranh nhiều hơn nữa để giành lấy phần thắng về cho mình nhằm sinh tồn. Điều ấy đã chuyển tải đầy đủ nội dung tâm tranh giành, ích kỷ và tham vọng, cấu xé lẫn nhau, để thỏa mãn tham ái ẩn chứa bên trong của mỗi con người. Do dó, xã hội hiện nay được hiểu như là sự cố gắng toàn diện để có được những tiện nghi vật chất, đôi lúc làm cho con người càng xa cách nhau nhiều hơn về mặt tinh thần.

Từ sự hội tụ này, lòng tham của con người sẵn có từ lâu nay có dịp bùng phát một cách mãnh liệt hơn bao giờ hết. Người nhạy bén, có nhiều cơ hội, mánh khóe sẽ có nhiều phần thắng, kẻ thiếu nhận thức thì thua lỗ, thiếu điều kiện, mưu lược thì thất bại.

Ích kỷ, đấu tranh, hận thù là kết quả sự tranh giành này, bằng nhiều cách khác nhau theo hướng có lợi cho mình, bất chấp hậu quả sẽ ra sao và cuối cùng đưa tất cả mọi người vào ngõ cụt. Đây là hệ quả tất yếu sản sinh ra sự tàn phá, hủy hoại lẫn nhau và những tiêu cực trong đời sống cá nhân ngày càng tăng trưởng. Từ sự mong muốn và lòng khát khao thỏa mãn vô hạn, thiếu hiểu biết chính xác về mối tương duyên nhân quả, quan niệm sống thì què quặt. Con người đã dần đánh mất đi khả năng phát triển lòng thương người khác, chỉ biết mình và làm sao thỏa mãn cho cá nhân mình. Điều này đã dẫn nhiều lớp người đến nước phải vong thân, vong bản, vong tâm, lan tràn từ một gia đình nhỏ bé đến xã hội rộng lớn.

Con người hôm nay được nhiều thuận lợi hơn thế hệ cha ông khá xa nhưng phần lớn lại đánh mất hoặc lãng quên phần nhận thức cơ bản đâu là cội nguồn chân mỹ. Văn hóa lối sống lành mạnh và văn minh ứng xử mà từ lâu được xem là tiêu chí tạo nên sự bình an và hạnh phúc đã dần chìm trong bóng tối. Lối sống bất mãn, thích hưởng thụ, bán mình, lao vào nghiện ngập, không biết ngày mai, đánh mất lý tưởng sống cao đẹp, tham gia vào sự kiếm tiền bằng nhiều cách đen tối, sát phạt lừa đảo lẫn nhau để mưu cầu lợi nhuận, sống vội vã, sợ hãi, phát sinh nhiều loại tội phạm mới từ gia đình, để mưu cầu xã hội và thế giới.

Đời sống tham vọng quá độ, lòng khát khao chiếm hữu, tâm chiến tranh và hận thù, sự đa oán và si mê nhục dục…là những thuộc tính ô nhiễm của con người mà Minh Sư chúng tôi gọi chung là vô minh, ngu ngốc. Nguyên nhân chính bắt đầu từ sự nhận thức sai lầm của con người về thế giới, nguồn gốc và bản chất của sự vận động xã hội. Vị ngọt và sự nguy hiểm của vật chất chính là hai mặt của một thực tại sống mà con người đã không nhận ra chính xác, cứ bám chặt vào vị ngọt mà không thấy được sự nguy hiểm, đồng thời không có cách nào để đối diện với hậu quả của sự nguy hiểm. Như bám chặt vào cái tĩnh lặng, an yên của màn đêm mà cứ mãi ngồi trong đó. Và vì chấp nhận màn đêm đó nên ta đã tự cô lập chính mình, không thể thấy bất kỳ thứ gì đang rình rập và chờ sẵn trong cái màn đêm tịch mịch đấy.

Đừng chạy theo bóng mình giữa ban trưa nắng gắt

Thế giới chúng ta đang sống là một thế giới ảo và tạm bợ, một thế giới không thật có, chúng tan rã và hòa hợp trong từng giây phút. Và chỉ hiện hữu khi tất cả các duyên hòa hợp, do vậy cũng dễ dàng mất đi. Ánh sáng giác ngộ cho biết rằng tấm thân con người đang có và môi trường xung quanh là một chuỗi nhân duyên chằng chịt, nó hiện hữu khi hòa hợp và tan rã khi xung đột. Những gì mà con người đang có và đang thấy không kiên cố, bất an, dễ vỡ và hàm chứa chung một bản chất là bất tọai ý, nghịch với sự mong muốn của tất cả các ước vọng, dù khao khát ấy ngắn hay dài, hữu hạn hay vô hạn.

Căn bản, mọi sự mọi vật không có đặc tính nhất định, nó chỉ là một sự kết hợp “cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không”, từ đấy không ai đủ khả năng nắm vững một cái gì trong ý muốn của mình, bởi lẽ bản chất của ý muốn cũng luôn luôn thay đổi, ý thức cũng chỉ là một chuỗi nhân duyên vốn dĩ vô thường và bất định. Con người chạy theo ý muốn và lòng tham vô hạn cũng như thể “chạy theo bóng mình giữa ban trưa nắng gắt”, chỉ có ảo chứ không thật có. Những ai cố tìm kiếm để nắm giữ nhưng khi nắm giữ được thì tức khắc bị tan biến. Đó là một sự thật.

Do vậy, để có cái nhìn chân thực về cuộc sống mà chúng ta sẽ phải và sẽ đối diện, không bị đắm chìm trong dục vọng, vượt thoát những cạm bẫy trong đời sống, không sợ hãi, không mất phương hướng. Chúng ta cần phải trang bị cho mình những hiểu biết về bản chất của cuộc đời. Không thể có được một cuộc sống hạnh phúc được thiết lập từ những vật chất đang có mà quên lãng đi đời sống tinh thần. Nếu mất đi phương hướng của tinh thần và sự giáo dục nội tâm vững chãi thì dù có nhiều vật chất chăng nữa cũng không thể gìn giữ được và tạo dựng được một cuộc sống an bình huống hồ một đời sống hạnh phúc. Đừng chỉ biết nhân mà không biết quả.

Dưới ánh sáng giác ngộ, thế giới thực tại là một hình ảnh sống động luôn luôn trôi chảy nhưng không mất đi một phân hào nào, vì nó luôn được chuyển tiếp trong các quy luật của vũ trụ. Bức tranh cuộc đời là một thực tại khách quan diễn tả đầy đủ nguyên lý này. Trong đó nguyên nhân và kết quả diễn ra liên tục, cái thiện luôn song hành, đối đầu cái ác. Thế giới thực là thế giới mang vẻ đẹp của chân – mỹ, là nơi con người sống với toàn bộ tuệ giác và từ bi.

Bài viết liên quan
Thời gian là ngay lúc này

Khi bạn hạnh phúc, tức là bạn hạnh phúc Sẽ có những khoảnh khắc làm cho toàn bộ cuộc đời Read more

PHÂN BIỆT MÊ TÍN VÀ TÂM LINH?

TRÁNH SA ĐÀ CÚNG SAO GIẢI HẠN VÀ CHIÊU TRÒ MÊ TÍN ĐỂ TRÁNH BỆNH CORONA! Có bạn hỏi thầy Read more

Hành trang vào thế giới mới

Tâm tỉnh thức, sẽ không sợ hãi Hãy tin tưởng mãnh liệt vào các quy luật phát triển tự nhiên Read more

Sự kỳ diệu trong mỗi chúng ta

Chìa khóa khai mở kho tàng Con người, trong ý niệm của mình mỗi phút giây thực tại, nơi mỗi Read more

Chia sẻ
error: Content is protected !!